Opinia - USTALENIE PRAWA DO EMERYTURY DLA PRACOWNIKA SPÓŁKI, KTÓRY NABYŁ PRAWA DO ŚWIADCZEŃ EMERYTALNYCH

PODSTAWA PRAWNA

1) Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 162, poz. 1118) tekst jednolity z dnia 1 marca 2004 r. (Dz.U. Nr 39, poz. 353) tekst jednolity z dnia 26 sierpnia 2009 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1227), z późn. zmianami

2) Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (SUS) z dnia 13 października 1998 r. (Dz.U. Nr 137, poz. 887); tekst jednolity z dnia 8 stycznia 2007 r. (Dz.U. Nr 11, poz. 74); tekst jednolity z dnia 10 listopada 2009 r. (Dz.U. Nr 205, poz. 1585) z późn. Zmianami.

3) Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 r. (Dz.U. Nr 80, poz. 350 z późn. Zmianami).

 

 

Ad. 1

PODLEGANIE SKŁADKOM ZUS

 

Zmiany w zakresie składek ZUS, US itd.? Jaką?

Zgodnie z art. 9 ust. 4 w związku z art. 13 pkt 1 ustawy o sus, osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy, mające ustalone prawo do emerytury lub renty, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania. Dla tych osób obowiązkowe jest również ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie wypadkowe. Osoby objęte ubezpieczeniami społecznymi, które są pracownikami, podlegają również obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy zdrowotnej).

Zgodnie z przepisami ustawy o sus, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników stanowi przychód, o którym mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl powyższego, przychodami mającymi wpływ na zawieszenie bądź zmniejszenie świadczeń emerytalnych lub rentowych z tytułu stosunku pracy, są wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężna świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. W szczególności należą do nich: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Pracodawca zatrudniający emeryta lub rencistę zobowiązany jest do zgłoszenia pracownika do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń, poprzez złożenie w ZUS formularza zgłoszeniowego ZUS ZUA - "Zgłoszenie do ubezpieczeń/Zgłoszenie zmiany danych osoby ubezpieczonej" (01 10 1 0 - pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę, mający ustalone prawo do emerytury i nieposiadający orzeczenia o niepełnosprawności.).

 Natomiast w razie rozwiązania lub wygaśnięcia umowy o pracę do wyrejestrowania z tych ubezpieczeń. Formularz wyrejestrowania pracownika z ubezpieczeń ZUS ZWUA - "Wyrejestrowanie z ubezpieczeń" płatnik składa w terminie 7 dni od zaistnienia tego faktu.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników (w tym również emerytów i rencistów) stanowi przychód, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Przy czym roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie może być wyższa w danym roku kalendarzowym od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. W 2011 r. jest to kwota 100.770 zł.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe pracowników stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, bez stosowania jej ograniczenia do kwoty rocznego limitu.

W podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne nie uwzględnia się wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków, a także tych składników przychodu, które zostały wymienione w § 2 ust. 1 rozporządzenia składkowego. Ponadto nie uwzględnia się opłacanej przez pracodawcę (z jego środków) składki podstawowej na pracowniczy program emerytalny - art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (Dz. U. nr 116, poz. 1207 z późn. zm.).

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników stanowi zaś podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem, że przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne:

• • uwzględnia się wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy,
  •   nie stosuje się jej ograniczenia do trzydziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego,
  •   podstawę pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe w części finansowanej przez pracowników.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony powyżej i jest finansowana przez pracownika. Z tym że składki za pracownika jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu pracownika i odprowadza pracodawca. Składka ta podlega odliczeniu od podatku dochodowego od osób fizycznych - na zasadach określonych w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.), dalej ustawie o pdof, czyli w wysokości nieprzekraczającej 7,75% podstawy wymiaru.

W razie gdy składka zdrowotna w wysokości 9% podstawy wymiaru jest wyższa od zaliczki na podatek dochodowy, to na mocy art. 83 ust. 1 ustawy zdrowotnej - płatnik wymieniony w art. 85 ust. 1-13 ustawy zdrowotnej (np. pracodawca) dokonuje obniżenia tej składki do wysokości zaliczki.

Oznacza to, iż w przypadku składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne nie ma żadnej różnicy w przypadku zatrudnienia emeryta.

 

Składki na FP i FŚGP

Pracodawca nie opłaca składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) za pracowników, którzy osiągnęli wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn. [i]

 

 

PODLEGANIE OBOWIĄZKOWI PODATKOWEMU

Osoba z ustalonym prawem do emerytury lub renty nie podlega tylko ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, a także obowiązkowo podatkowi dochodowemu, w wysokości określonej według skali podatkowej.

Przychodem, o którym mowa w art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych są wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężna świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. W szczególności należą do nich: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Rozliczenie emeryta nastąpi na podstawie PIT – 37 (dla osób pobierających zarówno emeryturę jak i otrzymującej wynagrodzenie ze stosunku pracy), na podstawie otrzymanych od pracodawcy (PIT 11) i ZUS (PIT 40) informacji o wysokości emerytury i wynagrodzenia.

 

   

Ad. 2

RÓWNOCZESNE KORZYSTANIE ZE ŚWIADCZEŃ

 

Z dniem 1 stycznia 2011 r.[ii] weszły w życie przepisy, zgodnie z którymi emerytom, którzy nie rozwiązali stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywali zatrudnienie bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury, zostaje zawieszane prawo do tego świadczenia.

Prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.

Prawo to ulega zawieszeniu niezależnie od wysokości osiąganego przychodu oraz od wieku osoby uprawnionej do emerytury, co oznacza, że dotyczy także kobiet, które ukończyły 60 lat i mężczyzn, którzy skończyli 65 lat.

Otóż osoby, które uzyskają prawo do emerytury po dniu 31 grudnia 2011 r. i nie rozwiążą, chociażby na jeden dzień, stosunku pracy z pracodawcą, na którego rzecz dotąd świadczyły pracę, nabędą prawo do emerytury, jednak świadczenie to będzie zawieszone do chwili, kiedy emeryt złoży wniosek o wypłatę emerytury oraz świadectwo pracy albo zaświadczenie pracodawcy potwierdzające fakt i datę rozwiązania stosunku pracy.

W przypadku rozwiązania stosunku pracy po dniu 30 września 2011 r. – wypłata emerytury zostanie podjęta:

– od pierwszego dnia miesiąca, w którym został rozwiązany stosunek pracy, jeśli stosunek pracy został rozwiązany w innym dniu niż ostatni dzień miesiąca,

– od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym został rozwiązany stosunek pracy, jeśli stosunek pracy został rozwiązany z ostatnim dniem miesiąca.

Uwaga: Wypłata emerytury nastąpi nie wcześniej niż od miesiąca, w którym został zgłoszony wniosek o podjęcie wypłaty emerytury.

 

Ważne!

Osoby, które rozwiązały stosunek pracy, a nie powiadomiły o tym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powinny niezwłocznie przedłożyć w oddziale ZUS świadectwo pracy lub zaświadczenie potwierdzające rozwiązanie stosunku pracy. Brak tych dokumentów będzie skutkować wstrzymaniem wypłaty emerytury.

 

A zatem emeryt może bez ograniczeń, czy zawieszeń świadczeń ze strony ZUS, otrzymywać wynagrodzenie na dotychczasowych zasadach. Zawieszenie prawa do emerytury dotyczy osób, które nie ukończyły tzw. wieku emerytalnego. Wynagrodzenie emeryta będzie podlegało ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym, natomiast nie będzie podlegało ubezpieczeniom z tytułu funduszu pracy i funduszu gwarantowanych świadczeń pracowniczych.

 

 

Katarzyna Guzdek, 03-01-2012

CERTYFIKOWANY KSIĘGOWY

« powrót